متابولیت

اجزای شرکتکننده در سوخت و ساز سلولی (متابولیسم یا دگرگشت) را متابولیت (به انگلیسی: Metabolite) مینامند. در واقع متابولیتها ترکیبات واسطه و محصول سوخت و ساز سلول زنده هستند و معمولاً منحصرا اشاره به مولکولهای کوچک شرکتکننده در سوخت وساز سلولی دارد. متابولیتها وظایف گوناگونی بر عهده دارند؛ شامل سوخت، ساختمان، پیامرسانی، اثر تحریککنندگی و بازدارندگی روی آنزیمها، اثر کاتالیزوری (معمولا به عنوان یک کوفاکتور نسبت به یک آنزیم)، دفاع و واکنش با ارگانیسمهای دیگر. به عنوان نمونه میتوان به رنگدانهها، ترکیبات معطر و فرومونها اشاره کرد. یک متابولیت اولیه مستقیماً در رشد، نمو و تولید مثل شرکت میکند. الکل مثالی از یک متابولیت اولیه است که در مقیاس وسیع تولید صنعتی میشود. یک متابولیت ثانویه مستقیماً در این فرآیندهای حیاتی شرکت نمیکند، اما معمولاً یک وظیفه مهم بومشناسی دارد. میتوان از پادزیستها و رنگدانههایی مانند رزینها و ترپنها به عنوان مثالهایی در این زمینه نام برد. بعضی پادزیستها از متابولیتهای اولیه به عنوان پیش ماده (به انگلیسی: precursor) استفاده میکنند، مانند اکتینومایسین (به انگلیسی: actinomycin) که از متابولیت اولیه تریپتوفان ایجاد میشود.